Tipos de cantos da capoeira

Soorten liedjes in capoeira

Geen capoeira zonder muziek en bijhorende liedjes. Daar zal elke capoeirist het wel mee eens zijn. Liedjes spelen zelfs een erg belangrijke rol in capoeira en het is dan ook niet te verwonderen dat er verschillende soorten liedjes bestaan.

In dit artikel zal ik proberen een overzicht te geven van de verschillende soorten liedjes.

Ik maak er wel al meteen deze bedenking bij:
zoals met zoveel dingen in capoeira, verschilt de interpretatie van bepaalde dingen van groep tot groep. Op het internet zegt dus elke bladzijde die je raadpleegt weer wat anders.

Ook ik zag door bomen het bos niet meer, maar gelukkig heeft een gesprek met de mestre één en ander duidelijker gemaakt. Hopelijk heb ik het nu ook juist voor. 

Angola:
(Ladainha+louvação) + corridos + quadras + chula

Regional & Benguela:
(Quadra+louvação) + corridos + quadras + chula

Ladainha + louvação (Angola)
Met een ladainha worden roda’s in capoeira Angola geopend.
Enkele kenmerken:
- gezongen door (een van de) hoogste corda(s)
- bijna altijd in het zelfde ritme
- kan kort of lang zijn: 2 regels, 10 regels, 30 regels,…
- er wordt enkel voorgezongen (geen coro dus)
- wordt meteen gevolgd door de louvação (Ié viva meu Deus…)

Voorbeeld van een ladainha + louvação
Maior é Deus

Noot: louvação wordt ook wel eens canto de entrada genoemd of chula. Onze mestre zegt steeds louvação. Bovendien is chula eigenlijk iets anders – zie verder.

Corridos (Angola, Regional, Benguela)
Het eerste liedje dat je ooit leerde was wellicht een corrido.
Een corrido is steeds één vers voorzang en één vers antwoord.

Voorbeelden:
Donna Maria como vai você?
Paranauê
Sim sim sim, não não não

Quadras (Angola, Benguela, Regional)
Deze quadras zijn de liedjes met zowel vier verzen voor de voorzinger als vier verzen voor het coro.
Meestal zingt de voorzanger eerst het coro voor, het coro herhaalt dit en dan zingt de voorzanger pas nieuwe strofes.

Voorbeelden:
Foi na clarão da lua
Sem capoeira não posso viver

Noot: er zouden ook ‘quadras’ van 6 of zelfs 8 regels bestaan. Maar ik heb er niet direct een voorbeeld van. Ook niet zo belangrijk.

Quadra + louvação (Regional)
Mestre Bimba voerde het gebruik in om een quadra te zingen in de plaats van een ladainha.
Concreet wil dit zeggen dat er een korte, diepzinnige tekst van vier verzen wordt gezongen met meteen daarna de louvação.

Ik weet niet hoe het in andere groepen de gewoonte is, maar in onze groep wordt deze quadra zeer weinig gebruikt. Mestre Dendê zingt de laatste tijd wel vaker één, namelijk ‘perto de mim tem um vizinho’

Audiovoorbeeld ‘perto de mim tem um vizinho’ gezongen door mestre Bimba himself:
(quadra + louvação vanaf ‘Ié aqua de beber’)

De mestre zingt dit lied niet zoals bij angola tijdens het begin van een roda. Hij zingt het vaak terwijl we al aan het spelen zijn en het spel wordt er ook niet voor stilgelegd.

Chula (Angola, Benguela, Regional)
Als je deze uitleg leest, weet je waarom de mestre de louvação nooit een chula noemt.

Chula komt eigenlijk van Samba Chula. Bij samba chula zingt een voorzanger 4 verzen voor (waarbij niemand danst) en gaat dan over naar het refrein met coro waarbij hij 1 vers zingt en er 1 vers antwoord komt van het coro (en slechts één iemand danst).

Eén samba chula kennen jullie allemaal:
Le le le Baiana (zingen we bij maculelé samba de roda)

Maar in capoeira cantigas heb je zeker ook deze chulas ook al gehoord:
É com o pé que se bate
Rainha do mar

Zo, het was een hele boterham.
Ik hoop dat het een beetje duidelijk was (en vooral ook dat het juist is)

Xixarro

PS: er bestaan nog een paar andere tipos de cantos waar ik verder geen aandacht aan besteed zoals bijvoorbeeld de despidada met als bekendste voorbeeld ‘Adeus, Adeus – Boa Viagem’. De reden dat ik ze niet vermeld, is omdat we ze in onze groep niet (op die manier) gebruiken.