Capoeira Angola: 7 fundamenten

Een gemiddelde Xixarro kun je altijd plezieren met spelletje Angola. Maar om Angola een beetje deftig te kunnen spelen, moet je niet alleen dingen kunnen, je moet ook dingen weten.

Ik vat het belangrijkste samen in 7 fundamenten of sleutels of basisweetjes of hoe je het ook wil noemen.

1. Joga fechado: speel laag en gesloten
Eén van de opvallendste kenmerken van Capoeira Angola is dat je het spel zoveel mogelijk laag bij de grond speelt. Je mag hierbij ook op je handen staan of steunen op je hoofd of ellebogen. Ook als er toch rechtopstaand gespeeld wordt hou je je bewegingen zo laag mogelijk. Stampen die hoger komen dan de heupen van een rechtopstaande mens zijn zéér af te raden.

Capoeira Angola speelt erg dicht bij elkaar en omdat het meestal traag gaat is elke opening een kans voor een aanval. Joga fechado betekent letterlijk speel gesloten. Gebruik dus steeds je armen en benen om jezelf te beschermen. Rechtop staan en/of hoge stampen geven is je lichaam open houden en vragen om problemen.

update: dankzij Compasso heb ik ingezien dat wat ik eerst schreef, namelijk ‘corpo fechado’ niet was wat ik bedoelde te zeggen. Daarom staat er nu ‘joga fechado’.

2. Vraag en antwoord
Deze regel geldt in alle types van capoeira, maar is in Capoeira de Angola nog veel belangrijker.

Beide spelers spelen een spel waarbij de ene de andere zijn bewegingen aanvult. Elke beweging is een vraag die het antwoord van een andere beweging vraagt. Heel belangrijk hierbij is dat de flow van dit gesprek niet gestoord geraakt. In Angola blokkeer je elkaar niet. Angoleiros zullen elkaar wel blokkeren om de andere te testen, maar nooit op zo’n manier dat het spel ermee stilvalt. Wie geblokkeerd wordt, gebruikt niet zijn kracht om door de blokkade te geraken, maar zijn vindingrijkheid om een andere uitweg te vinden. De angoleiro die blokkeert doet dit alleen om de andere te testen, ziet hij dat de andere geen oplossing weet, dan maakt hij zelf de baan vrij zodat het spel niet stilvalt.

Harmonie en samenspel zijn super belangrijk om een goed capoeiraspel te spelen. Dit wil natuurlijk niet zeggen dat er geen aanvallen kunnen gebeuren…

3. Devagar: traag, langzaam
Toque de Angola wordt traag gespeeld. Spelers moeten naar de berimbau luisteren. Conclusie: je moet traag spelen. Een snedige snelle stamp mag, maar hij mag niet het begin zijn van een tempoversnelling waarbij plots de ene snelle aanval na de andere volgt.

Zo’n snelle beweging wordt enkel gebruikt om de aandacht en het reactievermogen van je tegenspeler te testen. Voor de rest komt het allemaal op controle en zelfbeheersing aan.

4. Mooie bewegingen
Veel mensen denken bij het zien van een goed Angolaspel aan een dans, een choreografie, een ritueel,… En dat is zo gek nog niet. Mooie bewegingen zijn belangrijk in capoeira Angola, maar je moet wel drie dingen goed weten:
1) mooie bewegingen zijn meer dan floreios alleen
2) niet alle floreios zijn gepast voor Angola
3) hoe mooi ook je bewegingen zijn, mooie bewegingen maken zijn geen doel op zichzelf.

Gebruik mooie bewegingen alleen maar als middel tot aanval, verdediging of als overgang tussen twee bewegingen.

5. Ken de gebruiken en rituelen
Capoeira heeft zogezegd geen regels, maar tegelijk zijn er massa’s. Capoeira Angola, moet je weten, hecht veel meer belang aan traditie dan Regional. Kennis van tradities, rituelen en gewoontes is dus erg belangrijk. Alleen maar goed spelen is niet goed genoeg. Angoleiros worden bovenal ook gerespecteerd voor hun kennis en toepassing van deze gewoontes.

Zo moet je weten dat je tijdens een ladainha niet mag spelen, je moet weten wat een chamada is en wanneer het gepast is om er één te doen. Veel van deze ‘regels’ zijn bijna niet uit te leggen in woorden. Angola leer je door te observeren, uit ervaring en door vragen te stellen.

6. Malícia en theater
Doen alsof, misleiden, afleiden, bedriegen, deugenieterij, valsspelen, …
Het hoort er allemaal bij. Een angoleiro die zijn corpo fechado laat vallen is wellicht iets van plan. Elke beweging die een angoleiro maakt kan hij bedoelen als die beweging of hij kan ermee willen bereiken dat de tegenstander denkt dat hij dit of dat gaat doen – om dan iets helemaal anders te doen.

Malícia wordt gebruikt om elkaar te testen, maar ook om het publiek te amuseren.

Meer dan bij eender welke andere vorm van capoeira, is theater een must. Hoe mooi je ook speelt of hoe goed je tactiek ook is, zonder theater is Angola geen Angola. Je zou trouwens ook geen malícia kunnen doen zonder een beetje theater. Haal de komediant in jezelf dus maar boven.

7. Lach en amuseer je
Bij de beste spelletjes capoeira de Angola die ik al gezien heb, waren de deelnemers aan het spel zich te pletter aan het amuseren.

Capoeira é luta e brincadeira
Capoeira is gevecht en spel

Xixarro

Nog interessante artikels in verband met dit onderwerp:
U can’t touch this
Surviving a Capoeira Angola roda

Foto’s:
http://www.flickr.com/photos/jmaralv/1276718289/
http://www.flickr.com/photos/angola_israel/1515554925/
http://www.flickr.com/photos/kabula/1486562946/